Παγκόσμια Ημέρα Εορτασμού της Μητρικής Γλώσσας

Nikos-kanteres

H Γενική Συνέλευση της UNESCO το Νοέμβριο του 1999 καθιέρωσε την 21η Φεβρουαρίου ως παγκόσμια ημέρα εορτασμού της Μητρικής Γλώσσας. Η εορτή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το πρίσμα της συντελούμενης παγκοσμιοποίησης και της διάβρωσης των επί μέρους εθνικών γλωσσών. Αν μάλιστα λάβουμε υπ’ όψη μας το γεγονός ότι σχεδόν οι μισές από τις  6.000 ομιλούμενες σήμερα γλώσσες κινδυνεύουν να περιοριστούν ή ακόμα και να εξαφανιστούν σε πολλά σημεία του πλανήτη, το όλο θέμα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Δεν προτίθεμαι στο παρόν άρθρο να μιλήσω για γλωσσική παρακμή. Ούτε είμαι υπέρμαχος των κανονιστικού τύπου ρυθμίσεων για το πώς πρέπει να γράφεται ή να ομιλείται η γλώσσα. Πιστεύω πως αυτές οι επιλογές βρίσκονται στη διακριτική ευχέρεια του κάθε χρήστη της γλώσσας. Παράλληλα, θεωρώ ότι θα ήμουν υπερβολικός αν υποστήριζα ότι η Ελληνική γλώσσα κινδυνεύει σήμερα από εξαφάνιση. Παρά τον περιορισμένο αριθμό των ομιλητών της, το χρονικό της βάθος και η επιστημονική και φιλοσοφική της εκλέπτυνση δεν θα επιτρέψουν να συμβεί αυτό, τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον. Δεν μπορούμε να παραγνωρί­σουμε, ωστόσο, το γεγονός ότι σαν αποτέλεσμα της τεχνολογικής μας υστέρησης έχει εισχωρήσει στην ελληνική ένα πλήθος τεχνολογικών κυρίως όρων. Αυτό όμως δεν συνιστά ιδιαίτερη απειλή καθώς, τηρουμένων των αναλογιών, γλωσσικά δάνεια έχουν υπάρξει και στο παρελθόν και θεωρώ ότι η ελληνική έχει τις αναγκαίες άμυνες. Εκείνο που μου προκαλεί ανησυχία είναι το περιορισμένο λεξιλόγιο που χρησιμοποιεί η νεολαία στην καθημερινή της επικοινωνία.

Γνωρίζω πως στο θέμα έχουν αναφερθεί στο παρελθόν πολλοί και ειδήμονες. Εγώ, ωστόσο, θέλω να καταθέσω τις απόψεις μου από τη δική μου οπτική γωνία, αυτή του μέλους του ελληνικού κοινοβουλίου, που αγχώνεται για το μέλλον αυτού του τόπου. Δεν είναι στις προθέσεις μου εδώ να κατακρίνω τη νεολαία μας, η οποία, παρά τους αφορισμούς κάποιων, πιστεύω ακράδαντα ότι έχει στους κόλπους της πολλά φερέλπιδα στοιχεία. Αυτό όμως που έχω παρατηρήσει είναι ότι το χρησιμοποιούμενο από τη νεολαία λεξιλόγιο στερείται χρονικού βάθους. Η ελληνική παρέχει στους ομιλητές της τη σπάνια δυνατότητα να συνδέονται χρονικά με το παρελθόν μέσα από ένα πλήθος λέξεων και εκφράσεων που έχουν παραμείνει αναλλοίωτες από τον Όμηρο μέχρι σήμερα. Οι ρίζες της είναι βαθιές μέσα στο χρόνο και την ιστορία παρέχοντας συνοχή στο λόγο και το έθνος. Και αυτό ακριβώς το πλεονέκτημα είναι που απορρίπτεται από τους νέους.

 Η γλώσσα, ως φορέας της πολιτιστικής κληρονομιάς κάθε λαού, αποτελεί μείζον συνεκτικό στοιχείο της εθνικής οντότητας. Πάνω απ” όλα οι λέξεις είναι έννοιες. Και οι έννοιες συνθέτουν νοήματα, αυτά που συνιστούν και καθορίζουν τη λειτουργία τής νόησής μας. Τα όρια του κόσμου μας, είναι τα όρια της γλώσσας μας. Οι λέξεις φέρουν στη σημασία τους ιστορικές μνήμες και μια συγκεκριμένη θεώρηση του κόσμου. Υπ’ αυτή την έννοια η απώλεια μιας γλώσσας στερεί την ανθρωπότητα από μια συγκεκριμένη οπτική γωνία θέασης των πραγμάτων. Ξεκινώντας, εξάλλου, από την παραδοχή ότι κάθε πολιτισμός είναι πρώτα και πάνω απ” όλα ιδιαίτερο σύστημα αξιών, είναι δηλαδή το πώς τοποθετείται ένας λαός ιστορικά απέναντι στη σχέση τού ανθρώπου με τον κόσμο του, τους άλλους ανθρώπους και το γενικότερο περιβάλλον, καθώς και τι προτεραιότητες και επιλογές θέτει γενικά για τον άνθρωπο, κάθε πολιτισμός είναι, κατά βάση, μια μορφή ανθρωπισμού.

Η συζήτηση για την ελληνική γλώσσα παραμένει πάντοτε επίκαιρη κι οπωσδήποτε ενδιαφέρουσα. Το ταξίδι στην ιστορία μέσω της γλώσσας είναι ένα γοητευτικότατο ταξίδι που μας κάνει πλουσιότερους πνευματικά και δυνατότερους  ψυχικά. Η ελληνική γλώσσα είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την παγκόσμια γλώσσα και πολιτισμό, αλλά πάνω απ’ όλα είναι η ιστορία μας, οι ρίζες μας. Λένε πως οι ρίζες σε δένουν και δεν σου επιτρέπουν να μετακινηθείς. Από την πλευρά μου τις θεωρώ το μόνο αντίρροπο στους ανέμους των καιρών. Και σε τελική ανάλυση, αν αισθανόμαστε εθνική μειονεξία σε εποχές που φανερώνουν προσπάθεια μεθοδικού αφελληνισμού η γλωσσική μας παρακαταθήκη αποτελεί ίσως το μοναδικό και μόνιμο συγκριτικό μας πλεονέκτημα.

Νικόλαος Καντερές

Βουλευτής Νέας Δημοκρατίας Περιφέρειας Αττικής

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>